Çözeltilerin Bileşenleri ve Fazları

Sponsorlu Bağlantılar

Biyoloji ve kimyanın en önemli konularından olan çözeltilerin bileşenleri ve fazları konusu genç öğrencilerimizi bir hayli zorlayan bir konudur. Sadece öğrencilik döneminde değil birçok farklı nedenle çözeltilerin bileşenleri ve fazları konusunu hatırlamak ve bilgi edinmek zorunda kalabiliyoruz. Sizler için çözeltilerin bileşenleri ve fazları konusunu araştırarak tüm ayrıntılarıyla sunmaya çalışacağız. Çözeltiler homojen karışımlardır. Karışım, iki ya da ikiden fazla maddenin oluşturduğu bir yapıdır. Hava, toprak, kan vb. karışımların farklı örnekleridir. Bileşenlerin doğasına ve dağılımlarına göre karışımlar homojen ve heterojen karışımlar olarak sınıflandırılır. Maddelerin dağılımı düzgün değilse, her yerinde eşit değilse o karışıma heterojen karışım denir. Bileşenlerini eşit olarak dağıtılmış bir karışım, homojen bir karışım olarak bilinir, tek bir madde olarak gözlemlenir. Homojen karışımlar ayrıca aşağıda belirtildiği gibi iki sınıfa ayrılabilir:

1-Kolloidler: Kolloid, çapları 2 ila 500 nm (nanometre) arasında değişen parçacıklar içeren bir karışımdır. Kolloidler doğada tekdüze görünürler ve baştan sona aynı bileşime sahiptirler ancak bulanık veya opaktırlar. Süt iyi bir kolloid örneğidir.

2-Çözeltiler: Çözeltiler, hiçbir bileşeni diğerinden bağımsız olarak gözlenemeyecek (partikül boyutu 0.1 nm -1 nm olan) iki veya ikiden fazla bileşenin homojen karışımıdır, renkli olabilseler de şeffaftırlar. Etrafımızı çeviren hava da bir çözeltidir.

Çözeltiler, Çözelti Çeşitleri ve ÇözünürlükBir göl, nehrin veya okyanusta bulunan su kütlesi saf H2O (su) molekülü) değildir, bir çözeltidir. Günlük hayatta gazoz, maden suyu, şerbet, şekerli su, tuz çözeltisi, iki metalden yani iki katıdan oluşan bir homojen çözeltileri olan pirinç kaplar gibi birçok çözelti türü ile karşılaşılabilir. Katı-sıvı, katı-katı, katı-gaz, sıvı-katı, sıvı-sıvı, gaz-katı, gaz-sıvı ve gaz-gaz çözeltileri hazırlanabilir. Bir çözeltiyi diğer birçok karışım türünden ayıran en önemli faktör homojen olmasıdır. Homojen, karışımı oluşturan bileşenlerin tek bir faz oluşturması anlamına gelir, parçacıklar eşit olarak dağılmıştır. Bu yüzden bir şişe meşrubat, baştan sona aynı tada sahiptir, şeker veya tatlandırıcılar gibi bileşenler tek tek kolayca tanımlanamaz. Benzer şekilde, tuz suyla karıştırıldıktan sonra da tuz tanecikleri görülemez. Çözeltilerin parçacıkları içinden geçen bir ışık demetini dağıtmaz ve bu nedenle çözeltilerde ışık demetinin yolu görünmez. Çözeltilerdeki çözünen veya çözücü partiküller bozulmadan bırakıldığında çökelmez. Bir çözeltinin bileşenleri basit mekanik filtreleme ile (süzülerek) ayrılamaz ve çözeltiler belirli bir sıcaklıkta kararlıdır.

Çözeltilerin Bileşenleri ve Fazları

Çözeltilerin biri çözücü (çözen) diğeri çözünen olmak üzere iki bileşeni vardır. Bir çözeltinin ana bileşenine çözücü, küçük bileşenine ise çözünen denir. Çözünen, bir çözücü içinde çözünecek olan madde veya maddelerdir. Çözücüden daha az miktarda bulunur. Bir çözeltideki her iki bileşen de %50 ise, çözünen terimi her iki bileşen için kullanılabilir. İki sıvı birbiri içinde çözündüğünde, ana bileşene çözücü, küçük bileşene ise çözünen denir. Tuzlu su örneğinde, çözünen bileşen tuzdur çünkü tuz suda çözünmektedir, miktarı sudan daha azdır. Çözücü, içinde diğer maddelerin çözüneceği ortamdır ve karışımın daha büyük bir yüzdesini oluşturur. Örneğin, %70 etanol ve %30 sudan oluşan bir çözelti karıştırılırsa, çözücü etanol, çözünen ise su olur. Bir bardak suda biraz sofra tuzu çözülürse, su çözücü görevi görürken tuz bir çözünendir. Oluşan tuzlu su bir çözeltidir.

Çözeltiler, Çözelti Çeşitleri ve ÇözünürlükÇözünenler ve çözücüler maddenin herhangi bir durumunda, yani katı, sıvı ve gaz halinde olabilir. Sıvı haldeki çözeltiler, sıvı bir çözücü içinde çözülmüş katı, sıvı veya gazdan oluşur. Çözeltiler sıvı faz ile sınırlı değildir, gaz fazında da, katı fazda da bulunabilir. Farklı fazlardaki malzemeler bir çözelti oluşturmak için birleşebilse de sonuçta her zaman tek bir faz vardır. Aynı fazda bileşenleri olan çözeltiler için, daha düşük konsantrasyonda bulunan maddeler çözünen, en yüksek bollukta bulunan madde ise çözücüdür. Hava örnek olarak verilirse oksijen (yaklaşık yüzde 21) ve karbondioksit (%0,0391, daha az ya da az daha yüksektir) gazları çözünen, nitrojen (azot) gazı (havada yaklaşık yüzde 78 oranındadır) ise çözücüdür.

Çözelti Türleri

Maddenin herhangi bir hali (katı, sıvı veya gaz), bir çözeltinin oluşumu sırasında hem çözünen hem de çözücü olarak hareket edebilir. Bu nedenle, çözünen ve çözücünün fiziksel durumlarına bağlı olarak birden fazla çözelti türü bulunur. Farklı çözelti türleri ve her bir türün iyi bilinen bazı örnekleri aşağıdadır.

Çözücüsü Sıvı Olan Çözeltiler:

1-Katı-Sıvı Çözeltileri

Çözücüsü sıvı, çözüneni ise katıdır. Şeker, tuz gibi maddelerin sudaki çözeltisi buna örnektir. Günlük hayatta tuzlu su, şekerli su ya da şerbet olarak karşımıza çıkar.

2-Sıvı-Sıvı Çözeltileri

Hem çözücüsü hem de çözüneni sıvıdır. Sirke, su ve asetik asitten oluşan bir çözeltidir. El dezenfektanları esas olarak su ile karıştırılmış etanolden oluşan çözeltilerdir. Kolonyalar da su ve alkolün homojen olarak karışmasıyla oluşur. Su ve etilen glikolün karışmasıyla antifriz oluşturulur.

3-Sıvı-Gaz Çözeltileri

Çözücüsü sıvı, çözüneni gazdır. Deniz suyunda çözünen oksijen gazı, gazoz, soda ve kola gibi gazlı içeceklerde su içinde çözünen karbondioksit gazı bu tür çözeltilere örnektir.

Çözücüsü Katı Olan Çözeltiler:Çözeltiler, Çözelti Çeşitleri ve Çözünürlük

1-Sıvı-Katı Çözeltileri

Çözücüsü katı, çözüneni sıvıdır. Hidratlı tuzlar, civada çözünen gümüşten oluşan ve diş dolgularında kullanılan amalgam örnek verilebilir. Sıvı haldeki civa ayrıca çinko, bakır, altın gibi metalleri de çözebilir.

2-Gaz-Katı Çözeltileri

Çözücüsü katı, çözüneni gazdır. Paladyumda ( bir metaldir) çözünen hidrojen gazı bu tip çözeltiye örnektir.

3-Katı-Katı Çözeltileri

Hem çözücüsü hem çözüneni katıdır. Katı çözeltiler genellikle iki veya daha çok sayıda katı maddenin yüksek sıcaklıklarda eritilmesini, karıştırılmasını, daha sonra soğumasını ve katılaşmasını içerir.

Pirinç, bronz gibi metal alaşımları bu tip çözeltilere örnektir. Örneğin bakır ile kalay (her ikisi de katı metallerdir) karışımı ile bronz (diğer adı tunç) adlı katı bir çözelti oluşturulur. Bakır ile çinkodan pirinç, kurşun ile kalaydan lehim üretilir. Nikel, demir, krom ve karbonun karışmasıyla da paslanmaz çelik elde edilir. Som gümüş ise gümüş (yüzde 92,5) ve bakırın (yüzde 7,5) katı bir çözeltisi olan bir metal alaşımıdır. Som gümüş üretilirken bazen bakır yerine platin, nikel gibi başka metaller eklenir. Som gümüş, saf gümüşe göre daha sağlamdır, süs eşyaları ve takı yapımında kullanılır. Som gümüşten yapılan eşyaların ayarları farklı olabilir. Mesela 800 ayar bir gümüş eşyada yüzde 80 gümüş (1 kilogram som gümüşteki saf gümüş oranı 800 gram anlamındadır alaşımın geri kalan kısmı (200 gramı farklı bir metaldir) bulunmaktadır. Ayar 900 de olabilir. İçinde kütle bakından yüzde 92,5 gümüş varsa o gümüş 925 ayardır.

Sponsorlu Bağlantılar
Yazıyı Sosyal Ağda Paylaş

Çokgenler Hakkında Bilgiler
Matematik bilim dalının geometri dersi alanına giren farklı ...
Sitosol ve Sitoplazma Aralarındaki Farklar
Eğitim döneminde en çok görülen konuların başında görülmekte...
SBS Kalkıyor mu? Yeni Sınav Sistemi
Liseye giriş için etkili olan SBS sınavı kaldırılıyor. SBS s...
Roma Rakamları Nasıl Yazılır?
Roma rakamını hemen hemen herkes beş harften ibaret sanmakta...
İbranice Çeviri - Çeviri Çözümleri
İbranice çeviri hizmetleri için sizler de bu alandan yararla...
SBS Kalktı mı? Yeni Sınav Sistemi Nasıl Olacak?
Uzun süredir konuşulan SBS kalktı. Sürekli değişen sınav sis...
Photoshop Eğitim Videoları Yararlı Olur mu?
Photoshop çağımızın en çok ihtiyaç duyulan ve bilgi sahibi o...
Öğrenciler Kredi Alabilir mi?
Öğrencilik hayatımda gençlerin pek çok maddi itirafı doğabil...
Üçgenler ve Geometri Dersleri
Geometri dersleri içerisinde en çok soru üçgenler konusundan...
Homojen ve Heterojen Karışımlar
Lise çağlarında en çok gördüğümüz konulardan biri olan Homoj...
Veli Bilgilendirme Sistemi Mesaj ve SMS 8383
Geçtiğimiz senelerde yürürlüğe giren ve öğrencilere ter dökt...
AÖF Bütünleme Sınavı Olacak Mı?
Bilindiği üzere AÖF öğrencileri kredili sisteme geçiş yapıld...
AÖF Kredili Sistem ve Bütünleme Sınavı
Geçtiğimiz yıl AÖF okuyanlar kredili sisteme geçeceği konusu...
LYS Üniversite Yerleştirme Sonuçları Açıklandı
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi ÖSYM, Lisans Yerleştirm...
Devamsızlık 10 Gün Geçme Notu 50
MEB tarafından alınan kararla OrtaÖğretim öğrencilerine adet...