• Anasayfa

Buzullarda bulunan buz kütleleri inanılmaz büyük öneme sahip. Ancak konumuz sadece buzullar değil, dünyanın her bir yerinde yer alabilecek görsellikte olan buz kütleleri ve bu buz kütlelerinin meydana gelişidir. Elbette her şeyin oluşumu olduğu gibi buz kütlelerininde inanılmaz meydana geliş aşamalarını ve muhteşem güzelliklerini görmek isteyecek ve bunlar hakkında bilgi edinmek isteyenler doğru makaleyi okuduğundan emin olabilir. Bilindiği gibi buz oluşumu için ana faktör; havanın yeterince soğuk olmasıdır, ancak elbette başka faktörlerde bulunur. Rüzgar, suyun özellikleri, suyun hızı gibi buz oluşumunda rol oynayan diğer faktörlerle ilişkili olarak farklı buz oluşumları oluşabilir. Yani her ne kadar buz temelde suyun sıvı halden katı hale gelmesi olsa da, farklı koşullar bir araya geldiğinde farklı buz oluşumları ortaya çıkar. Bu yazıda farklı buz oluşumları hakkında bilgiler bulunmaktadır.

Buz Halkaları

Buz halkaları veya buz diskleri çoğunlukla nehirlerin kıvrımlarında oluşur. Su üzerinde bir buz tabakası oluştuğu zaman, alt tabakadaki hızlanan suyun akımı sayesinde dönme kayması oluşur. Bu dönme kayması oluşan buz yığınını kırarak bir çember oluşana kadar büker ve nehrin kıvrımında yavaşça dönen bu buz dairesi orada kalır. Bu durum çok nadir olarak oluşan ve görülmesi gereken bir buz çeşididir. Örneğin Ocak 2019 yılında Westbrook Maine’deki Presumpscot Nehri üzerinden çekilen bir videoda fark edilen buz çemberi, son derece büyük ve yaklaşık 100 yarda çapında olduğu tespit edilmiştir.

Penitentes (Nieves penitentes) Kar Oluşumu7 Enterasan Buz Oluşumu

13.000 fit üzerinde olan Kuru And Dağları, oluşan bu uzun Penitentes kar oluşumu ve buz zirvelerine garip bir manzaraya ev sahipliği yapmaktadır. Penitents karın boyutları, bir inç ya da 2 ile 16 fit yüksekliğe kadar değişen boyutlara sahiptir. Penitentes kelimesinin anlamı, İspanyolca’da penitente şekilli karlardan gelir, çünkü bu sıra dışı kar oluşumları, İspanyol Kutsal Haftası boyunca geçit törenlerinde uzun ve sivri ucu olan şapkalar giyen Kefaret Alayı’nın dindar insanlarına olan penitentese benzetilmektedirler.
Bu pürüzü yapıya sahip olan buzlar, süblimleşme sürecinde oluşur ve bu, güneş ışınlarının karı eritmeden direk su buharına dönüştürmesi dışında oluşan erimeye benzer bir durumdur. Aslına bakıldığında buz, katıdan direk gaz haline geçerek sıvı aşamasını atlar, bu olayın oluşabilmesi içinde çiy donma noktasının altında kalmalıdır. Pürüzsüz bir şekilde sıkışmış kar veya buz tabakasına yansıyan güneş, diğer kar yüzeylerinden daha hızlı bir şekilde süblimleşen yüzeyin kavisli bölgelerini ısıtır ve çöküntüler oluştukça bu süreç hızlanır, sonuç olarak penitentes yapılar meydana gelir. Bu süreç oluşan çöküntülerde süblimleşme daha hızlı gerçekleştiğinden ve güneşten ışınlarından gelen ısıya bağlı olduğundan penitentes kar güneş ışınları hangi yönden geliyorsa o yöne doğru eğilirler.

Tavşan Buzu

Bu garip buz oluşumu, buz yünü, tavşan buzu, buz şeridi veya buz çiçekleri gibi birçok farklı isimlerle anılır, fakat oluşma süreci veya adı ne olursa olsun hepsi aynıdır. Tavşan buzu, hava donma sıcaklıklarına ulaştığında, fakat zemin henüz tam donmadığında oluşurlar. Bitkilerin gövdelerindeki özsu, dondukça genişlediğinden, gövdesi boyunca çatlakların oluşmasına yol açar. Daha sonra su, çatlaklardan dışarı akarak soğuk havayla çarpıştığında donar, daha fazla su çekildikçe ince tabaka oluşumundan sonra bir tabaka daha oluşturur ve sonunda buz şeritleri veya taç yaprakları meydana gelir.

Bununla birlikte odunsu bitkilerde de buna benzer bir olay meydana gelir, ancak odunsu bitkilerde ortaya çıkan buz daha ince bir yapıda ve daha saça benzer bir şekildedir. Buz oluşumları çok narin ve ince olduğundan, genellikle çok çabucak süblimleşir veya erirler. Bu nedenle tavşan buzunu, genellikle sabahları erken saatlerde ve hava koşullarının uygun olduğu gölge alanlarda tespit etmek mümkündür.

İğneli Buz (Buz iğneleri)

Tavşan buz gibi iğneli buz da, buz filamentleri, buz saçakları, buzdan kaleler ve don sütunları gibi birçok isimle bilinirler. Temel olarak bakıldığında bu buz iğneleri, benzer şekilde oluşan bir tür buz çiçeğidir. Şayet hava ısısı donma noktasının altında veya toprak ısısı donma noktasının üzerindeyse, toprağın altından akmakta olan su hava ile birleştiğinde donarak bu buz oluşumunu oluşturur. Daha fazla su çekildiğinde, donarak iğneye benzer sütundan buzlar oluşur. Bu döngü çok basit olsa da, zeminden çıkan hassas ve saç inceliğinde ki buzlar oldukça şaşırtıcı ve göz kamaştırıcı bir görünüme sahiptirler.

Paylaş